Trở Về Làng

Đã mười lăm năm kể từ ngày tôi rời làng lên thành phố. Hôm nay, ngồi trên chuyến xe đò lắc lư, nhìn những cánh đồng lúa vàng ươm trải dài hai bên đường, tôi chợt nhận ra mình nhớ làng da diết — thứ nhớ mà chỉ xuất hiện khi ta đã đi đủ xa để hiểu mình bỏ lại những gì.

Làng tôi tên là Phú An, nằm ven một con sông nhỏ ở đồng bằng Bắc Bộ. Làng không có gì nổi bật, không có di tích lịch sử, không có thắng cảnh nổi tiếng. Chỉ có những mái ngói rêu phong, những hàng rào dâm bụt đỏ hoa suốt mùa hè, những con đường làng trơn trượt vào mùa mưa và bụi mù vào mùa khô.

Buổi Sáng Của Làng

Buổi sáng ở làng bắt đầu từ lúc con gà trống đầu tiên cất tiếng gáy — khoảng bốn giờ sáng, khi bầu trời còn tối đen. Bà nội tôi dậy sớm nhất nhà, nhóm lửa bếp, nấu nồi cháo trắng. Mùi khói bếp lẫn trong sương sớm tạo ra một thứ không khí đặc trưng mà không nơi nào khác có được.

Những người đàn ông vác cuốc ra đồng từ tờ mờ sáng. Phụ nữ gánh thúng ra chợ làng họp từ sáng sớm và tan trước chín giờ. Trẻ con thì ngủ muộn hơn, nhưng khi thức dậy cũng đã có sẵn bát cháo nóng trên mâm.

Những Người Tôi Còn Nhớ

Ông Hai Nghề

Ông Hai Nghề — tên thật là Nguyễn Văn Nghề — là người sửa đồng hồ duy nhất trong làng. Tiệm sửa đồng hồ của ông nằm ở góc chợ, nhỏ đến mức chỉ đặt vừa một cái bàn và hai cái ghế. Ông ngồi đó từ sáng đến tối, đeo kính lúp vào mắt, tháo từng chiếc bánh răng nhỏ li ti ra với sự kiên nhẫn đáng nể.

Với tôi, ông Hai Nghề là người bí ẩn nhất làng. Ông ít nói, không tham gia hội hè, nhưng khi ai mang đồng hồ đến, ông chữa được hết. Kể cả những chiếc đồng hồ Liên Xô cũ kỹ mà người ta đã bỏ đi từ lâu.

Bà Tư Bánh Đúc

Cứ mỗi sáng thứ Năm và Chủ Nhật, bà Tư lại gánh nồi bánh đúc đến chợ. Bánh đúc của bà khác hẳn nơi khác — vừa mềm, vừa mát, ăn với nước mắm tỏi ớt cay xè mà không thể dừng được. Tôi đã từng ăn bánh đúc ở nhiều nơi, nhưng chưa thấy nơi nào ngon bằng.

Những Thứ Đã Mất

Khi tôi trở về lần này, làng đã khác. Nhà mái ngói nhường chỗ cho nhà bê tông. Con đường đất đã được bê tông hóa — tiện hơn, sạch hơn, nhưng mất đi cái hồn quê lắc rắc sỏi đá. Chợ làng vẫn còn, nhưng ít người hơn vì mọi người đã quen mua sắm online hoặc ra siêu thị thị trấn.

Ông Hai Nghề mất được vài năm. Bà Tư thì già yếu, không gánh hàng nữa. Con cháu bà thay bà bán bánh, nhưng tôi không dám hỏi có còn ngon như xưa không — sợ câu trả lời làm vỡ một ký ức đẹp.

Làng Trong Lòng Người Xa Xứ

Có lẽ làng quê quan trọng nhất không phải là nơi ta đang sống, mà là nơi ta mang theo trong lòng. Mỗi người xa quê đều có một làng như vậy — không hoàn hảo, không lộng lẫy, nhưng là nơi ta được là chính mình một cách thuần túy nhất, trong sáng nhất, trước khi cuộc đời bắt đầu phức tạp hóa mọi thứ.

Và đôi khi, chỉ cần nhắm mắt lại, tôi lại nghe thấy tiếng gà gáy lúc bốn giờ sáng, ngửi thấy mùi khói bếp bà nội nhóm, và thấy mình bỗng nhẹ lòng hơn một chút giữa thành phố ồn ào này.